Bazkideei elkarrizketak

"DNA Data Osasun Sailak mota guztietako azterketa genetikoak egiteko baimendutako enpresa biomedikoa da". (Concha Vidales, Itziar Zubillagarekin batera DNA data sortu zuena).

Concha, DNA Data gaixotasun genetikoen diagnostiko molekularrean espezializatutako enpresa biomedikoa da. Azalduko diguzu?

Gaixotasun genetikoen diagnostikoa egiten dugu. Horretarako, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak baimena ematen digu, eta gaixotasun sinple zein konplexuetan azterketa genetikoak egiteko teknologiarik aurreratuena daukagu.

Pertsona askok benetako kalbarioa dute, proba genetiko batek duten gaixotasuna baieztatzen dien arte. Isilean eta kezka handiz bizi diren paziente askoren diagnostikoa konpontzera dator gure lana, gaixotasun arraro baten afektua izateak edo gaixotasun hori duen seme edo alaba bat edo senideren bat izateak dakarren drama.

Halaber, DNA Data COVID19ren aurkako borrokara batu zen joan den astean. Ordutik, medikuak aginduta egiten dugu PCR diagnostikoa.

Orain ere gai zarete beharretara egokitzeko, ezta?

Egunero-egunero lan egiten dugu sektore teknologikoa hain konplexua den sektore batean kokatzeko, sektoreko enpresetan oso ohikoa ez den ikuspuntu batetik: gizakia, hori da gure bereizgarria. Gure bezero publiko zein pribatuei laguntza eta estaldura ematen saiatzen gara, ikuspegi profesional batetik, baina, aldi berean, hurbiletik, non espezializazio handiak eta esperientzia handiak bat egiten duten gure bezeroei banakako euskarria eta zerbitzu integrala emateko. Horri esker, unean uneko premiak ezagutu ditzakegu, eta gure bitartekoak nola aplikatu baloratu ahal izango dugu, irtenbide bat emateko.

Abiarazteko egoeran dauden enpresa, saltoki eta zerbitzuak deseskalatzeko prozesuaren barruan gaude. Egoera horretan, zuen merkatua aldatu egin da?

Konponbideak ematen jarraitzen dugu, aurretik zehaztutako funtsezko bi ildoetatik abiatuta, eta harreman zuzena dugu osasunarekin, osasunarekin eta ongizatearekin. Agian, gizartearen eta gure bezeroen lehentasunak aldatu dira, eta, beraz, egokitu eta irtenbide berriak eman behar izan ditugu, gure gaitasunetatik eta esperientziatik abiatuta.

Horrela, COVID-19k sortutako pandemiaren ondorioz sortutako egoera eta ziurgabetasunaren ondoren, COVID-19 detektatzeko zerbitzua eskaintzen dugu RT-PCR eta Test Serologikoen bidez, mota guztietako enpresentzat, kolektiboentzat eta partikularrentzat, betiere medikuaren aginduz. Horri lotutako beste zerbitzu batzuk gehitzen dizkiogu, hala nola: PCR negatiboaren probaren ondoren ziurtagiriak ematea, lan-arrazoiengatik edo mugitzeko beharrezkoa den guztietan atzerrira bidaiatu behar duten pertsonei.

Azken batean, egoera partikular honetan dituzten premiei erantzuten saiatzen jarraitzen dugu, mediku-preskripzio bat egon behar dela ahaztu gabe.

"Covid-19ak uste baino gauza gehiago aldatuko dizkigu". (Maria Jesus Insausti, Iztueta Esnekiak-en sortzailea)

Maria Jesus, Iztuetak lanean jarraitu du, premiazko multzoan bait dago, Zer aldatu da?

Osasuna lehenetsi da. Lehenengo momentutik hartu dira segurtasun neurri zorrotzak. Iztuetan lanean gaudenon arteko eta arlo ezberdinetako teknikariekin egiten den elkarlana azpimarratuko nuke.Iztueta baserria premiazko beharreko multzoan dago sartuta. Hau da, gure behiek ekoizten duten esnearekin egindako produktuak behar-beharrezkoak dira merkatuan egotea. Hori dela eta, lanean jarraitu dugu konfinamentu egoera honetan.

Zuen kasuan osasun ziurgabetasuna izan da kezka nagusi bai langile bai bezero eta hornitzaileei begira. Neurri bereziak hartu beharrean aurkituko zineten.

Beti izan dira garbiketa neurriak behar beharrezko gure produkzio prozesuan, orain guztion ardura nagusi bihurtu da.

Eskuak garbitzeko gel garbitzaileak, eskularruak, maskarillak, buruko estalkia eta lanerako arropa egokiak (oinetakoak, uniformea) gure eguneroko lagun bihurtu dira.

Bestalde, instalazioak, lanerako tresneria eta produktuak ekoizteko makinak (esne tankeak, jogurtera, izozkia egiteko makina) garbiketa eta desinfezkio prozesu oso zorrotza daramate. Harata gehiago, instalazio guztiaren zoruak desinfekzio zeatza darama, egunean bi aldiz ere garbitzen delarik.

Maria Jesus, Iztueta martxan dabil, baina bere merkatu zati bat geratu da, nola eragin dizue?

Era ezberdinean, bai.

Kafetegi, ikastetxe, obradore eta jatetxeak itxita gelditu direnez, Iztuetarentzat kolpe handia izan da.

Bestalde hainbat denda, supermerkatu eta komertzio txikiekin urteak daramatzagu elkarlanean. Elkarlan hau indartu egin dugu ahalik eta biztanleria gehiengoarengana iristeko.

Egoera “berezi” honetatik, aterako ote degu ikasketarik?

Nork jakin! Baina hausnarketa ezberdinak egitera behintzat bultzatu behar gaitu.

Trafikoa gelditu denean, hegazkinak…. Kutsadura izugarri murriztu da eta horrek aurrerantzean zer esana izango du nola edo zer erosi eta kontsumitu behar dugunean.

Covid-19ak uste baino gauza gehiago aldatuko dizkigu. Erosketak egiteko ohiturak behar bada aldatu egingo dira, merkataritza txikian arreta gehiago jarriz eta bertakoa, gertukoa, etxe ondokoa dena balorean jarriaz.

"GEMINYSentzat, langileen% 100 telelanean egotea harro egoteko modukoa da. Lortu dugu eta, gainera, arin lan egiten dugu" .(Isabel Azanza, Geminysen sortzailea).

Isabel, azkar moldatu zineten etxetik egunerokotasunarekin jarraitzeko. Zerk mugitu zintuen?

Gure taldearen osasuna, zalantzarik gabe. Azken egunetan bulegoan, bi jarduera-ildotan lan egiten ari gara:

• Gure lan-prozedurak egokitzen ditugu gure zerbitzuaren kalitatea bermatzeko
• It Serviceko saila arduratu zen baliabide informatikoak antolatzeaz eta egokitzeaz, guztiok etxetik lan egin ahal izateko.

Hori guztia egiteko, barneko bilerak egin genituen proiektu- eta zerbitzu-buruekin, eta, aldi berean, proiektu-buru bakoitzak gauza bera egin zuen bere taldeekin. Horrela, martxoaren 13an, ostirala, gehienok ordenagailuak eta proiektuekin jarraitu ahal izateko behar den material guztia etxera eraman genituen. Teams bezalako tresna bizkorrak aurkitu ditugu, bizitza errazten dizkigutenak.

Zorionez, pertsonen osasun-egoera ona mantendu egin da eta enpresa mailan, zorionez, ez dugu zailtasun handiei aurre egin behar izan.

Orduan, enpresaren funtzionamenduari eutsi diozuela esan genezake, baina sortutako ziurgabetasuna kudeatu beharko zenuten. Nola?

Jakina. Gure plantillari begira, ohiko kanalez gain, barne-komunikaziorako plataforma bat erabiltzen ari gara, eta plataforma horren bidez partekatzen dugu une bakoitzean beharrezkoa den informazioa. Horrela, ziurgabetasuna murrizten dugu. Gure beharretara egokitzen diren komunikazio-kanalak gaitzea ere ezinbestekoa da arintasunari eta jardun-mailari eusteko.

Kanpotik, gure sare sozialen bidez jakinarazi dugu egoerak ez duela gure jarduera-maila aldatu. Baina, are garrantzitsuagoa, gure bezeroekin harreman hurbila izaten jarraitu dugu, eta, beraz, badakite zuzenean beraientzat hor jarraitzen dugula.

Hornitzaileei dagokienez, gure jarrera berdina da. Kasu batzuetan, ez dugu beste aukerarik izan proiektuak atzeratzeko, adibidez, BIEMH2020ren antolaketarekin lotutakoak. Kasu horretan, konpromisoari eutsiko diogu egoerak aurrera egiten uzten digun arte.

Presentzia fisikorik gabeko aldian, nola ari zarete konektatzen zuen merkatuarekin?

Organismo bizia garen aldetik, ingurunera egokitzen gara. Oraintxe bertan, pertsonen zirkulazio askearen debekuaren aurrean, taldeak urrunetik osatzeko beharra areagotu da, eta hori da gehien indartzen eta eskaintzen ari garena barrutik eta kanpotik.

Gure bezero gehienek badakite e-learning prestakuntza egiten dugula, baina beste batzuengana iritsi behar dugu, gure bezeroengandik hurbil egon behar gara, eta laguntzeko eskura duguna eskaini behar diegu.

Alarma-egoera bi hilabete ingurukoa da; eragina al du zuen urteko aurreikuspenetan?

Lanari eta helburuei dagokienez, 2020rako Planean ezarri genituen aurreikuspenekin jarraitzen dugu. Egia da proiektu batzuk, egoera honen ondorioz, atzeratu egin direla, baina beste kasu batzuetan, pandemiaren ondorioz ere, kontrakoa gertatu da eta proiektuak aurreratzea eragin du. Egokitzeko gaitasuna eta malgutasuna dira gakoa.

Isabel, zorionez, deseskaladaren hasieran gaude. Posible ikusten duzue bulegoetara lehenbailehen itzultzea?

Telelana ondo egiten ari garela kontuan hartuta, gure asmoa da aurrez aurreko lanera itzultzea alarma-egoera desagertzen denean eta baldintzek ahalbidetzen digutenean.
Egia da, halaber, aldi hori nola luzatzen ari den eta pixkanaka ikusten ari garena ikusita, eta egoera horrek noiz arte iraungo duen ez dakigula, lanpostu fisikoak pantailaratzea bezalako formula alternatiboak pentsatzen hasi garela. Geminysen, gure instalazioak diren bezala eta lanerako espazioak banatuta dauden bezala, ezin dugu 2 m-ko distantzia gomendagarria mantendu. Horregatik, nahitaez erabili beharko diren NBEez gain (maskarak, eskularruak, detergentea), alternatiba horietan pentsatzen ari gara.

Argi daukagu ez dugula arriskurik hartuko.

Arancha, konta iezaguzu zer egiten duzun.

90eko hamarkadaz geroztik, hainbat aholkularitza-enpresatan, eta 2014tik aurrera, Donostiako nire bulegotik (Askatasunaren hiribidea, 25), ingurumen-zuzenbidearen arloko ikasketa- eta aholkularitza-zerbitzuak ematen aritzen naiz.
Ematen dudan aholkularitza ingurumen-zuzenbidetik haratago doa. Horri estuki lotutako esparruetara hedatzen da: industria-segurtasunari buruzko araudia, laneko arriskuen prebentzioa eta jarduera bati eragiten dioten beste arau sektorial batzuk, beste era batera esanda, enpresa baten (kontabilitatea, zerga, lana) "klasikoekin" zerikusirik ez dutenak.

Oso esparru espezifikoa da, ba al dago horretarako merkaturik?

Egia dirudi, baina sektore eta eragile askok eskatzen dute eta, gainera, hainbat arrazoirengatik.

Nire bezeroen artean bi kategoria bereizten ditut. Jarduera sailkatuei, inpaktuaren ebaluazioari, mota desberdinetako hondakinei, lurzoru kutsatuei, zarata, kutsadura atmosferikoari, hondakin-uren isurketei eta abarri lotutako ingurumen-araudi desberdinak kontuan hartu behar dituzten enpresak daude alde batetik, ingurumen-araudia betetzera behartuta dauden enpresak ("kutsatzaileak"), eta, bestetik, lan-tresna gisa erabili behar dutenak, ikus ingeniaritzak, ingurumen-aholkularitzak, zuzenbide pro-emailearen beste profesional batzuk,

Bestalde, administrazio publikoak bezeroa dago, eta haientzat ere egin ditut proiektuak, diziplina anitzeko taldeen zati gisa.

Eta ideia argiagoa izan dezagun, nola definituko zenuke zure negozioa?

Garai batean, arau juridikoak, jarduera bat garatzeko edo eragiketa bat egiteko behar diren lizentziak, baimenak eta komunikazioak lortzeko egin beharreko izapideak erraz agertzen dira google kolpean, eta aholkularitza espezializatua eskaintzen dut zailtasun handiak planteatzen diren lekuetan.

Espero dut, azken urteetako proiektu batzuetan izan dudan papera erakutsiz, "Zailtasun edo gupida bereziko egoeretarako aholkularitza" hori zertan datzan pentsa dezakezuela. Honako hauetan esku hartzen dut:

• Jarduera sailkatuaren "konplexuak" lizentzia-espedienteak (ingurumen-inpaktua ebaluatzeko, lurzoruak deklaratzeko prozedurak eskatzeagatik) edo legeztatzeak, esku hartzen duten eragileen koordinazioaz eta prozesuaren ikuskapenaz azken unera arte arduratzea.
• Lizentzia-espedienteetan ere, alegazioak prestatzeaz arduratzen naiz, batzuetan sustatzailea defendatzeko, eta beste batzuetan proiektatutako jarduera sailkatuak kaltetutakoen interesak babesteko (atmosferara egiten dituzten isuriak, usainak, zaratak, etab.).
• Ingurumen-arauak ez betetzeagatik enpresei irekitako zehapen-espediente administratiboak
• Auziak auzitegietan, ingurumen-osagai garrantzitsu bat duten gaiei buruz (Funesera eramaten zen Gipuzkoako zaborra), non jursitas orokorragoekin lankidetzan aritu naizen.
• Beste profesional tekniko batzuei aholku ematea, hala nola ingurumen-aholkulariei eta ingeniaritzei, arau zehatzak interpretatzeko, prozedura zehatzen esparruan administrazio-errekerimenduei erantzuteko eta beren jardueran dituzten erantzukizun juridikoak zehazteko.
• Higiezinen sektoreari aholkularitza ematea lurzoruak kutsatzeagatik edo beste ingurumen-arrisku batzuetatik eratorritako gastu-arriskua duten finken salmenta- edo errentamendu-eragiketetan.

Bezeroak behar duen mailara egokitutako prestakuntza ere eskaintzen dudan zerbitzu-sortaren parte da.

Udal batzuentzat egindako lanen artean, irtenbide artikulatua aipatuko nuke, une hartan hutsune legala zena (zer formalitate bete behar ziren komunitateko konpostaje-instalazioek legezko estaldura izan zezaten) edo Sandach azpiproduktuak fabrikatzeko eta kudeatzeko instalazioetan udal-ikuskapenak egiteko gida praktikoa.
Parte har ezazu, joan den mendean, EAEko Lurzoru Kutsatuei buruzko lehen Planaren zirriborroa egiten eta arlo horretako arauen zirriborroak idazten.

Arancha, sektorean parte hartzen duten askok, zergatik uste duzu aukeratzen zaituztela?

25 urte baino gehiagoko eskarmentuak bereizten nau zuzenbidearen adar bat aplikatzean, eduki tekniko garrantzitsua duena eta hainbat autonomia-erkidegotan berezitasunak dituena, eta interpretatzea eta aplikatzea bereziki zaila egiten dutenak. Zailtasun horri aurre egin behar diot gure zuzenbidearen eta gure inguruko herrialdeen konponbideak aztertzearekin, bai eta lankidetzan aritzeko ohitura dudan profesional teknikoen laguntzarekin ere.
Gainera, hainbat sektoretako enpresentzat hainbat urtez izan naizen kalitatea kudeatzeko, laneko arriskuen prebentziorako eta ingurumeneko sistemak ezartzearen arduradun gisa, arauak "fabrikan bertan" aplikatzen izandako esperientziak ere balio izan dit irtenbide berritzaileak asmatzeko, araudia betetzeak enpresa baten organigramaren maila desberdinetan egunerokotasunean sortzen dituen zailtasunen aurrean.

Egoera "arraro" batean gaude, nola planteatzen duzu etorkizuna?

Hainbat diziplinatako profesionalen, legelarien eta teknikarien sare bat ehuntzen jarraitzea dut buruan, lankidetzan aritzeko eta gu osatzeko, eta, agian, bezero bati bere arazoei konponbide integrala emateko. Tira, enpresari bizitza eraginkorra egiteko ideiarekin.
Ideia horrekin berarekin, eragile ekonomikoei eragiketa baten aurretik (enpresa bat abian jartzea, enpresa bat erostea edo finka bat erostea) ingurumen-araudiaren inplikazioak behar besteko aurrerapenarekin kontuan hartzea komeni dela jakinarazten ahalegintzen naiz, jokoan dauden arrisku ekonomikoak eta aldi baterakoak minimizatzeko.
ASPEGI plataforma bikaina iruditzen zait bi helburuetarako. Sarea ehuntzea eta ingurumen-araudia enpresa-kudeaketaren faktore garrantzitsutzat hartzeko beharra ezagutaraztea.

Izan ere, susmatzen ditugun emakumezko ekintzaileen artean elkarrizketa birtualak egitea bururatu zait, bakoitzak eskaintzen dituen zerbitzuak zehatzago ezagutzeko.
Aste gutxi batzuk gehiago iraungo duen alarma-egoera une aproposa da.

Animo eta pazientzia!

Idoia Azaldeguik, ASPEGI Saria, 2020ko zuzendari/profesional hoberenari eta Polymat Fundazioko gerentea denak, azaldu digu nola jarraitzen duen martxan ikerketa-enpresa batek osasun-alarmako ezohiko egoera honetan. "Krisi honek enpresa askoren eraldaketa digitala behartu du bat-batean"

Idoia, esan diguzu nolabait aurreratu zinetela Alarmako Estatuaren dekretura, konta iezaguzu.

Hasieratik, pertsonen osasuna lehenetsi da, eta zuzendaritza zientifikoak aurrea hartu zuen birusaren hedapenaren azkartasunaren aurrean hartu beharreko neurriei dagokienez.

Gure ikerketa zentroak 24 nazionalitatetako ikertzaileak hartzen ditu. Errealitate horren aurrean, alarma-egoera baino lehen, Polymatek jakinarazi zien ikertzaileei ez zutela bidaiatuko, eta, prebentzioz, telelana sustatu genien Covid-19 kasuak zituzten herrialdeetatik zetozenei.

Pozgarria da jakitea ikerketa ez dela gelditu, nola egin duzue? Nola kudeatu da ziurgabetasuna?

Lan zientifikoa ez da gelditu, guztiz kontrakoa baizik. Europar Batasunari eta beste erakunde batzuei proposamenak aurkezten jarraitzen da, artikulu zientifikoak idazten ari dira, aurretik egindako laborategiko lanetan oinarritutako datuekin. Izan ere, langile guztiak telelanean ari dira eta posta elektronikoz konektatuta gaude, bideokonferentziak eta ehun pertsona baino gehiagoko mintegi zientifikoak egiten ditugu mundu osoko ikertzaileekin konektatuz.

Hori posible izan da hasieratik langileek jarraitu beharreko prebentzio-neurriei buruzko informazioa eman dugulako, mezu elektronikoak bidaliz eta jarraitu beharreko babes- eta higiene-neurriei buruzko informazio-kartelak jarriz, eta, lehen esan bezala, telelanaren bultzada goiztiarraren bidez aurrea hartuz.

Ikusten dugu lanean jarraitzen duzuela, eta ez bakarrik abian zenutena, baizik eta COVID-19tik eratorritako proiektu berriak, hala al da?

Hala da. Thomas Schäfer buru duen NanoBioseparations de Polymat ikerketa-taldea, DIPC, Biodonostia, UPV/EHU, Graphenea eta Biolan erakundeek osatutako partzuergo bateko kide da. Eta partzuergo hontan COVID-19 birusaren detekzio azkar eta masiboko sistema berri batean ari dira lanean, bai pertsonen (subjektuen) eta baita ingurunearen (objektuen) karga birala detektatzeko helburuarekin.

Bestalde, kudeaketari dagokionez, bide telematikoak Patronatuaren bilerak egiteko, urteko kontuak elektronikoki aurkezteko, justifikazioak aurkezteko, prestakuntza jasotzeko aukera ematen duela egiaztatzen ari gara. Nire kasuan, Corkeko Unibertsitateak eskainitako sei saioko prestakuntza bat egin ahal izan dut, zeina atzeratu egin behar izan baitzen bere instalazioetan. Gainera, HR Award Excellenceko Europako Batzordeko ebaluatzaile gisa, atzerriko unibertsitate bat urrutitik ebaluatzeko aukera ere izan dut.

Gero, baloratu behar ditugun aukerak eta ikaskuntzak ere sortu dira

Hain zuzen ere, krisi honek enpresa askoren eraldaketa digitala behartu du bat-batean. Denbora bat beharko lukeen pandemia honek lan egiteko modu berri bat bizkortu du. Berriro asmatu behar izan dugu.

Enpresen digitalizazioak jasangarritasunaren, denboraren antolaketaren eta pertsonen arteko komunikazioaren kudeaketa hobearen ikuspegitik dituen alderdi positiboak baloratu behar ditugu. Alderdi positibo horiek lan-jardunbide egoki gisa eraman behar ditugu etorkizunera.

Idoia, gertu ikusten duzue laborategietara itzultzea?

Espero dugu ikertzaileak maiatzaren erdialdean laborategietan lan esperimentala garatzen hastea, prebentzio-neurri guztiak hartuta. Dena den, gure laborategietan ohituta gaude norbera babesteko ekipamenduekin lan egiten. Laborategian lan egiteko, babes-betaurrekoak, eskularruak eta maskarak erabili behar dira esperimentuak egin ahal izateko.

Ikerketa-proiektu asko ditugu egiteko osasunaren, energiaren eta industriatik hurbilago dagoen esparruaren arloan. Krisi honek zientziak gizartearentzat eta munduko susperraldi ekonomikoarentzat duen balioa ikusaraztea espero dut.